Skip to content
Buzza Start Learning
Learn with real videos

Bilingual YouTube Learning

▶
Choose a video to start learning Choose a video from the full Library to start learning.
Time Albanian Language 2 Action
00:00
Translator: Luan Morina Reviewer: Besiana Zekaj
00:17
Kur isha fëmijë,
00:19
rreziku më i madh të cilit i druheshim ishte një luftë bërthamore.
00:23
Ja pse mbanim në bodrum një fuçi si kjo,
00:27
të mbushur me ushqime dhe ujë.
00:30
Kur të ndodhte sulmi bërthamor
00:31
do të shkonim në bodrum, do të uleshim poshtë, e do të ushqeheshim nga ajo fuçi.
00:37
Sot, rreziku më i madh i një katastrofe globale
00:41
nuk duket kështu.
00:44
Por, duket kështu
00:48
Nëse do të ketë ndonjë shkak për vdekjen e 10 milion njerëzve në dekadat e ardhshme
00:53
me shumë mundësi do të jetë një virus shumë infektiv
00:57
e jo një luftë.
00:59
Jo raketa, por mikrobe.
01:03
Një nga arsyet pse kjo ndodh është
01:05
se ne kemi investuar një shumë të madhe në parandalimin e sulmeve bërthamore.
01:10
Por kemi investuar shumë pak në sisteme për parandalimin e epidemive.
01:16
Nuk jemi gati për epideminë e rradhës.
01:20
Le të shohim Ebolën.
01:21
Jam i sigurt se të gjithë ju keni lexuar për të nëpër gazeta,
01:25
shumë sfida të vështira.
01:27
E kam ndjekur me kujdes duke përdorur mjete për analiza të rasteve
01:30
të cilat i përdorim për çrrënjosjen e polios.
01:35
Dhe kur e shihni se si eci procesi,
01:37
problemi nuk ishte që nuk kishte sistem që nuk funksionoi mjaft mirë,
01:42
problemi ishte që ne nuk kishim fare sistem.
01:46
Në fakt, mungonin disa gjëra themelore.
01:51
Ne nuk kishim një grup epidemiologësh të gatshëm, të cilët do të shkonin,
01:55
të shihnin çfarë sëmundje ishte, sa ishte zgjeruar.
01:59
Raportet e rastit vinin në letra.
02:02
Vonoheshin shumë para se të dilnin online
02:04
dhe ishin tejet të pasakta.
02:07
Ne nuk kishim një ekip mjekësor gati.
02:09
Ne nuk kishim ndonjë mënyrë të përgatitnim njerëzit.
02:12
Tani, Mjekët Pa Kufij bënë një punë të shkëlqyeshme me renditjen e vullnetarëve.
02:17
Por edhe ashtu, ishim shumë më të ngadaltë se që guxonim
02:20
duke dërguar mijëra punëtorë në këto vende.
02:24
Dhe një epidemi e gjerë do na kërkonte qindra e mijëra punëtorë.
02:32
Nuk kishte njeri të kontrollonte ofrimin e tretmaneve.
02:37
Askush për diagnozat.
02:38
Askush nuk e dinte çfarë veglash duhej të përdoreshin.
02:42
Për shembull, mund të kishim marrë gjakun e të mbijetuarëve,
02:45
ta procedonim, dhe ta kthenim atë plazmë tek njerëzit për t'i mbrojtur ata.
02:51
Por kurrë as nuk ishte provuar kjo.
02:53
Kështu që shumëçka mungonte.
02:55
Dhe këto gjëra janë në fakt dështim global.
03:00
OBSH-ja financohet për të monitoruar epidemitë, jo për të bërë këto që thashë.
03:07
Në filma është ndryshe.
03:09
Janë disa epidemiologë të bukur gati për aksion,
03:14
shkojnë, i shpëtojnë, por ky është Hollivudi.
03:22
Dështimi për tu përgatitur mund ta lë epideminë e radhës
03:25
të jetë shumë më shkatërruese se Ebola.
03:30
Të shohim progresin e Ebolës gjatë këtij viti.
03:36
Rreth 10 mijë të vdekur,
03:39
dhe gati të gjithë vetëm në tri vende të Afrikës Perëndimore.
03:43
Janë tri arsye pse nuk u zgjerua më shumë.
03:46
E para - sepse kishte mjaft punëtorë heroik në shëndetësi.
03:50
Ata gjetën njerëzit dhe parandaluan infektime më të shumta.
03:54
E dyta është natyra e virusit.
03:56
Ebola nuk shpërndahet nëpërmjet ajrit.
03:59
Dhe kur njeriu infektohet me të,
04:01
shumica e të prekurëve janë në shtretër.
04:06
E treta, nuk u përhap shumë në qytete.
04:10
Dhe kjo ishte vetëm falë fatit.
04:12
Po të ishte përhapur nëpër qytete,
04:14
numri i të prekurëve do të kishte qenë shumë më i madh.
04:17
Kështu që herën tjetër, mund të mos jemi kaq fatlum.
04:21
Mund të ketë virus ku njerëzit ndjehen mirë derisa janë të infektuar sa që
04:26
hipin në aeroplan ose shkojnë në treg.
04:29
Burimi i virusit mund të jetë një epidemi natyrore si Ebola,
04:32
ose mund të jetë bio-terrorizëm.
04:34
Kështu që ka gjëra që do të përkeqësonin situatën një mijë herë më shumë.
04:39
Në fakt, le të shohim si shpërndahet virusi nëpër ajër,
04:45
siç ishte Gripi Spanjoll në vitin 1918.
04:49
Pra, ja çfarë do të ndodhë:
04:51
Do të shpërndahet anembanë botës shumë, shumë shpejt.
04:55
Dhe mund të shihni mbi 30 milion veta të vdekur nga kjo epidemi.
05:00
Pra, është një problem serioz.
05:02
Duhet të brengosemi.
05:04
Por në fakt, ne mund të ndërtojmë një sistem menaxhimi shumë të mirë.
05:08
Kemi benefitet e shkencës dhe teknologjisë për të cilat flasim këtu.
05:13
Kemi telefona mobil
05:14
për tu informuar nga publiku dhe të informuar publikun.
05:18
Kemi hartat satelitore ku mund të shohim njerëzit ku janë e kah po shkojnë.
05:22
Kemi përparime në biologji
05:24
të cilat dramatikisht ndryshojnë kohën e hulumtimit të shkaktarit të sëmundjes
05:28
dhe bërjen e ilaçeve e vaksinave kundër atij shkaktari.
05:33
Pra, kemi veglat,
05:34
por këto vegla duhet të vihen në sistemin shëndetësor global.
05:39
Dhe duhet të jemi të gatshëm.
05:41
Mësimet më të mira se si të përgatitemi, mendoj që
05:44
megjithatë janë ato që bëjmë për luftë.
05:46
Ushtarët, i kemi të rregullt, gjithmonë të gatshëm për luftë.
05:51
Kemi rezerva në numra të mëdhenj.
05:54
NATO ka një njësi mobile që mund të aktivizohet shumë shpejt.
05:58
NATO bën shumë lojëra lufte për të kontrolluar të stërviturit?
06:01
A dinë mjaft për karburantet dhe logjistikën, dhe
06:03
radio frekuencat e njëjta?
06:06
Kështu që ata janë gati për aksion.
06:08
Këto janë gjëra me të cilat duhet të përballemi ndaj një epidemie.
06:13
Cilat janë gjërat kryesore?
06:15
Së pari, na duhet një sistem shëndetësor i fuqishëm në vendet e varfra.
06:20
Sistem ku nënat mund të lindin të sigurta,
06:23
ku fëmijët mund të vaksionohen.
06:25
Por, gjithashtu ku mund të vërejmë një shpërthim epidemie shumë herët.
06:30
Na duhen trupa mjekësor rezervë:
06:31
shumë njerëz të cilat janë stërvitur dhe informuar,
06:34
të gatshëm për veprim, me përvojë.
06:37
Dhe pastaj duhet të lidhim mjekët me ushtrinë,
06:42
shfrytëzimin e ushtrisë për të lëvizur shpejt, vendosjen e logjistikës
06:46
dhe sigurimin e zonave.
06:48
Na duhen simulimet,
06:51
lojërat e mikrobeve, jo të luftës, ashtu që të shohim ku janë mangësitë.
06:55
Hera e fundit që një stërvitjen e tillë ishte bërë në SHBA
06:58
ishte më 2001, dhe nuk kaloi aq mirë.
07:02
Deri tani rezultati është mikrobet: 1, njerëzit: 0.
07:07
Në fund, duhet shumë Hulumtim e Zhvillim i avancuar për vaksina e diagnoza në zona.
07:13
Ka ca viruse shumë të përparuara, si virusi i ndërlidhur me gjëndra,
07:17
që mund të funksionoj shumë, shumë shpejt.
07:21
Tani nuk e kam buxhetin e saktë për koston e tij, por